Opa Blitz en de zilveren theelepeltjes

Opa Blitz en de zilveren theelepeltjes

EO

De Amsterdammer Simon Blitz werd in WOII opgepakt voor het bezit van zilveren theelepeltjes met daarop het gezicht van koningin Wilhelmina. De Duitsers hadden Oranjepropaganda namelijk verboden. Toch was dit maar een kleine "misdaad", maar Blitz werd nooit meer teruggezien.

In Opa Blitz en de zilveren theelepeltjes probeert kleinzoon en regisseur David Blitz te ontdekken wat er nu echt is gebeurd. Is zijn opa echt omgebracht voor het bezit van zilveren theelepeltjes met het gezicht van Wilhelmina erop? David wil hier koste wat kost achter komen om voor eens en altijd te begrijpen waarom zijn vader zo verdrietig is op 4 en 5 mei.

Na het overlijden van Davids vader in 2015 werden er brieven, foto’s en een theelepeltje gevonden. Na alle emoties die dit opriep, begon de zoektocht naar wat er gebeurd zou zijn met opa Blitz in de Tweede Wereldoorlog, in de hoop Davids eigen woede en trauma over de verstoorde familieband door de generaties heen te verklaren een plek te geven. Het onderzoek van David leidde tot de ontdekking van het ware verhaal van zijn grootvader dat is bewaard gebleven in de stadsarchieven van Amsterdam. David gaat met de camera naar familieleden om hun verhaal vast te leggen, en dan blijken er heel verschillende versies te bestaan van de geschiedenis. David vertelt hun wat hij heeft ontdekt en hoe het allemaal gebeurd zou moeten zijn. Al beseft hij dat het waarschijnlijk allemaal nog wel anders is geweest. Het leidt tot een verhaal dat de werkelijkheid benadert, maar in feite een mengeling is van feiten en fantasie, beïnvloed door de jarenlange stilte van zijn vader.  

Regie: David Blitz

Meer over oorlogstrauma

Helmut Boeijen over 'Opa Blitz en de zilveren theelepeltjes'

‘Opa is tijdens de Tweede Wereldoorlog opgepakt met Oranje-propaganda. Samen met een compagnon. En die compagnon, die was de volgende dag weer thuis, maar opa is nooit meer teruggekomen.’ Veel meer had sportpsycholoog/auteur Peter Blitz, die in 2015 overleed, niet over zijn vader Simon te vertellen. Peters zoon David wil echter véél meer weten over de grootvader die hij nooit heeft gekend en gaat op zoek naar het verhaal achter Opa Blitz En De Zilveren Theelepeltjes (52 min.).

‘Het begint me duidelijk te worden dat er een vuil spelletje met je is gespeeld’, constateert David halverwege zijn reis door het verleden, waarvoor hij in een blitze auto langs de plekken rijdt die zijn grootvader op weg naar zijn dramatische einde heeft aangedaan. ‘Dat kan haast niet anders. Ik hoor allerlei verschillende toonaarden van hetzelfde liedje, dat eigenlijk niet verteld had mogen worden. Er is verraad in het spel, dat op de één of andere manier binnen de kringen van de familie een eigen leven is gaan leiden.’

Niemand wil eigenlijk weten wat er precies gebeurd is, concludeert David Blitz. Niemand, behalve hij. En dus gaat de filmmaker in deze traditionele egodocu het gesprek aan met z'n eigen broer, zijn neven en nichten en de tweede vrouw van zijn vader. Hij wil weten wat zij van dat familieverleden hebben meegekregen en confronteert hen met wat hij in de archieven heeft ontdekt over de lepeltjes van zijn opa, gemaakt van zilveren muntjes met een afbeelding van koningin Wilhelmina erop, en hoe die Simon Blitz uiteindelijk op 37-jarige leeftijd in Auschwitz fataal zijn geworden.

Dat klinkt als een redelijk stereotype oorlogsverhaal, waarin de protagonist het verleden van een familielid uitpluist en dan tot schokkende ontdekkingen komt. Zoals er elk jaar rond Bevrijdingsdag wel een paar van zulke verhalen (opnieuw) worden verteld. Toch is de toonzetting ditmaal anders: Davids centrale voice-over, met Amsterdamse tongval, is lekker los en bevat veel humor. Hij ondersteunt zijn relaas bovendien met bezigheden in het hier en nu, zoals mediteren en wielrennen. En het geheel wordt lekker tegendraads aangekleed met edgy songs van Massive Attack, Stiff Little Fingers, Herman Brood, Nina Hagen en Iggy & The Stooges, die Blitz’s verleden in allerlei (punk)bandjes verraden.

Een frisse interpretatie van een inmiddels vertrouwd thema, kortom, die actueel aanvoelt, geen moment topzwaar wordt en - als het tragische levensverhaal van Simon Blitz naar z’n onvermijdelijke climax gaat en zijn kleinzoon even alle reserve laat varen - toch verduiveld hard binnenkomt. En dan is er nog dat ene theelepeltje…