Woensdag 30 september, 22:55u op NPO 2

Drama Girl

VPRO

In 'Drama Girl' laat regisseur Vincent Boy Kars een jonge vrouw, Leyla de Muynck, een aantal cruciale scènes uit haar recente verleden naspelen. Misschien, denkt Kars, kan het haar helpen bij het verwerken van bepaalde gebeurtenissen.

In hoeverre kan drama, als genre, ons  helpen om met onszelf in het reine te komen en de wereld beter te begrijpen? Samen met de regisseur onderzoeken Leyla en de acteurs hoe mensen een bepaald beeld van hun eigen verhaal samenstellen - en hoe dat beeld wordt herschikt als zich een trauma voordoet. 

Dit is de tweede film in een serie van drie waarin regisseur Vincent Boy Kars in documentairevorm onderzoekt waar realiteit eindigt en fictie begint. Met acteurs Pierre Bokma en Elsie de Brauw als haar ouders en Jonas Smulders als haar vriendje.

De film is geselecteerd voor de Gouden Kalf Competitie en het Forum van de Regisseurs op het Nederlands Film Festival.

Regie: Vincent Boy Kars
Productie: HALAL in co-productie met VPRO.

DocTalks: In gesprek met regisseur Vincent Boy Kars

Presentatrice Nadia Moussaid gaat in gesprek met regisseur Vincent Boy Kars over zijn documentaire Drama Girl. Hierin experimenteert hij met de grens tussen spel en het echte leven. Nadia gaat met hem in gesprek over welke inzichten hem dit opleverden en of hij nu met andere ogen naar de werkelijke wereld om hem heen kijkt.

‘Met de muziek van Drama Girl kun je het narratief zonder beeld ervaren’

Beau Zwart

In gesprek met componist Beau Zwart

Tekst: Anne van Blijderveen

Voor zijn documentaire Drama Girl wilde regisseur Vincent Boy Kars uitpakken met de muziek. De soundtrack moest de kijker het gedramatiseerde levensverhaal van de hoofdpersoon Leyla als het ware inzuigen. Samen met dj, producer en filmcomponist Beau Zwart (25) besloot hij klassieke filmmuziek in een nieuw jasje te steken.  

Hoe kwamen Zwart en Kars op het idee op klassieke filmmuziek in een nieuw jasje te steken? En nog belangrijker: waarom besloten ze een album uit te brengen met de muziek van Drama Girl? 2Doc.nl vraagt het producer Beau Zwart.

Kun je aan een muziekleek als ik uitleggen wat er bijzonder is aan de muziek van Drama Girl?
‘Normaal hebben regisseurs hun film al gemonteerd op nummers van bijvoorbeeld Hans Zimmer. Ze vragen mij dan iets nieuws te maken dat samenvalt met die compositie. Bij Drama Girl werd ik al bij het filmproces betrokken voordat de film af was. We besloten om composities van klassieke filmcomponisten als Henry Mancini en Bernard Herrmann om te zetten omzetten naar analoge synthesizers om een soort eighties- en nineties-vibe te creëren; de hoogtijdagen van de synthesizer. Ik heb iets van dertig demo’s gemaakt. Een selectie hiervan is in de film geplaatst en daarna hebben Vincent en ik heen en weer gepingpongd over wat het beste werkte. Ik vind het ook bijzonder dat we alle filmmuziek hebben gebundeld in een album en daarvoor ook alle nummers verder hebben uitgewerkt. Zo kun je het narratief van de film zonder beeld ervaren.’

Tekst gaat verder onder afbeelding

'Het was heel interessant om inspraak te hebben in de film waardoor de muziek ook z’n eigen leven kon gaan leiden'

Hoe hebben jij en Vincent samengewerkt aan de muziek?
‘Vincent was heel betrokken bij het soort geluid dat de muziekscore moest uitstralen; hij heeft een sterke visie op muziek. Ik heb alles geschreven. Ik had veel vrijheid bij het maken van de muziek, maar Vincent heeft me wel iets ingedamd op het einde want ik houd van complexe muziek en hij wilde toch iets meer de eenvoud opzoeken.’ 

Hoe hebben jullie de sfeer van de film bepaald?
Drama Girl is een gedramatiseerde versie van Leyla’s echte levensverhaal en de muziek moet de kijker die fictiewereld inzuigen. De eerste nummers zijn rustig en daarna worden ze steeds emotioneler en dramatischer – zonder de emotie te letterlijk te benadrukken – om de kijker steeds meer mee te slepen. Doordat we de film en de muziek tegelijkertijd maakten, wisten we ook goed waar de zwaartepunten moesten liggen in de muziek.’

Heb je eerder op deze manier gewerkt?
‘Nee. Ik heb voor Vincents eerdere films, Independent Boy en Vieze Film, ook muziek gecomponeerd. Maar voor Drama Girl kreeg ik voor het eerst alle vrijheid. Vanaf het eerste idee tot het voltooien van het album heeft het maakproces bijna twee jaar geduurd. Het was heel interessant om inspraak te hebben in de film waardoor de muziek ook z’n eigen leven kon gaan leiden in plaats van dat het ondergeschikt is aan de documentaire.’

Op welke manier had je inspraak dan?
‘Tijdens de montage luisterde Vincent naar mijn muziek waardoor hij wist welke volgende montagekeuzes hij moest maken. Het hielp hem met interpreteren van wat hij had gemaakt.’

Tekst gaat verder onder afbeelding

‘'Resurrection to Pole Dance' is het dieptepunt van de film en daarmee ook van het album en ik vind dat dit nummer het album en de documentaire het best samenvat'

Op welk nummer ben je het trotst?
Resurrection to Pole Dance, het een na laatste nummer, is het dieptepunt van de film en daarmee ook van het album en ik vind dat dit nummer het album en de documentaire het best samenvat. Het laat je de documentaire herbeleven. Ik vind het ook tof dat bij dit nummer mijn klassieke achtergrond iets naar voren komt; het eerste deel van het nummer is namelijk geïnspireerd op Bach, maar eindigt in neo soul.’ 

Wat kunnen we nog meer verwachten rond de uitbreng van het Drama Girl-album?
’16 oktober brengen we het album ook op vinyl uit. Dan gaan we voor het eerst met een vierkoppige liveband de muziek spelen in LantarenVenster. Vincent, ik en twee andere vrienden gaan dan live de analoge synthesizers en drumcomputers bespelen.’ 

Ben je nog met nieuwe dingen bezig?
‘Ik werk nu aan nieuwe films van animator Gideon van der Stelt en documentairemaker Menna Laura Meijer. Vincent en ik gaan proberen een tourtje op poten te zetten met de Drama Girl-show en ik treed dit jaar ook nog op bij ADE met mijn eigen liveshow om mijn club gerelateerde werk te promoten. Het zal alleen iets minder danceable worden nu iedereen moet zitten, haha.’

Beau Zwart (1995) studeerde Muziek en Technologie aan de HKU en werkt nu als producer, artiest, dj en filmcomponist.

Is dit nog wel een documentaire?

tekst: Jaike Reitsema

Waar denk jij aan bij het woord documentaire? Voor veel mensen staat een documentaire gelijk aan grote maatschappelijke onderwerpen, veel informatie en een objectieve maker die alleen vastlegt wat er gebeurt. Maar dat klinkt helemaal niet als de documentaire Drama Girl van regisseur Vincent Boy Kars.

Ineke Smits

Ineke Smits

In Drama Girl speelt danseres Leyla delen uit haar eigen leven na, met behulp van acteurs die haar ouders en haar vriend spelen. Voor dit soort films waarbij de grens tussen feit en fictie dun is, is een term in het leven geroepen: de hybride documentaire. Regisseur en scenarioschrijfster Ineke Smits gaf in 2014 op IDFA een workshop over dit begrip.

Of een film bestempeld kan worden als hybride, zit ‘m vooral in het maakproces. Smits: ‘Bij een speelfilm raak je als maker ergens door geïnspireerd, en ontstaat er een idee dat je helemaal naar je eigen hand kan zetten. Bij de klassieke documentaire trek je de wereld in met een bepaald idee, en ga je kijken of je dat idee in de wereld terug kunt vinden. Andersom dus. Bij hybride doe je dat allebei. Zo kun je een documentaire maken waarin je mensen scènes laat acteren, of je maakt bijvoorbeeld een speelfilm waarin mensen zichzelf spelen.’

Films die niet duidelijk in het hokje documentaire of speelfilm te plaatsen zijn, kom je tegenwoordig steeds vaker tegen. In 2016 opende het IDFA zelfs met de hybride documentaire Stranger in Paradise. Volgens Smits gaan we dit alleen nog maar meer zien: ‘De laatste jaren is van alles in elkaar over gaan lopen. Kranten maken videoreportages, boeken worden ingesproken en door de komst van mobieltjes kan in principe iedereen een film maken. ‘

Smits vertelt dit tijdens een Zoom-gesprek vanuit haar huis in Georgië, waar ze jonge filmmakers begeleidt bij hun filmprojecten. Veel van hun films maken gebruik van zowel speelfilm- als documentaire-eigenschappen, soms noodgedwongen. ‘Deze filmmakers hebben vaak geen budget voor een grote crew, acteurs en decor. Daarom moeten ze hun films wel in de realiteit gaan maken’, zegt Smits. En dat is niet alleen zo in Georgië. De budgetten die beschikbaar zijn voor artistieke speelfilms zijn enorm gekrompen. Maar dat is niet altijd slecht volgens Smits: ‘Een groot budget betekent meer sponsoren en meer mensen waaraan je concessies moet doen. Hoe kleiner het budget, hoe meer vrijheid en creativiteit.’

Daarnaast past deze vrije vorm van filmmaken ook goed in de hedendaagse mentaliteit, waarin hokjes opzij worden gezet. ‘Voor de gemiddelde art house-filmliefhebber maakt het niet uit of iets wordt bestempeld als een documentaire of een speelfilm,’ zegt Smits. Zelf heeft ze ook niet zoveel met de term hybride documentaire, al maakte ze er zelf een paar zoals Putin’s Mama en Little Man, Time and the Troubadour. ‘Omdat je alles kunt gebruiken voor zo’n film, kan je er ook niet één label op plakken. Dat is het mooie.’

In 2003 trok de VPRO de documentaire Ford Transit terug van het NFF nadat bleek dat enkele fragmenten in scène waren gezet. Zo worden er schoten gelost en wordt de hoofdpersoon in zijn maag gestompt, maar dat bleek geacteerd. Een woordvoerder van de VPRO stelde: ‘De regisseur heeft zichzelf veel vrijheid gegund. Dat mag, maar dan moet je je film geen documentaire noemen.’ Hoe kon de filmmaker zo de fout in gaan? Misschien heeft het te maken met de druk om iets spannends neer te zetten.

‘Toen ik begon aan de filmacademie kregen we als voorbeeld een 70 minuten lange documentaire over een hippie die in het bos een stoeltje ging maken. Verder gebeurde er niks.’ zegt Smits. ‘Dat zou nu niet meer werken. Mensen willen een verhaal met een dramatische ontwikkeling die eigenlijk typisch is voor speelfilms. Om dat voor elkaar te krijgen moet je je idee in een dramatische vorm gaan vertellen. Als je alles aan de realiteit overlaat weet je nooit wat er gaat gebeuren.’