Heddy Honigmann

, Maker van de Maand

November is de maand van IDFA, traditiegetrouw een drukke tijd voor regisseur Heddy Honigmann. Vorig jaar ontving ze nog IDFA’s Living Legend Award, dit jaar opent ’s werelds grootste documentairefestival met een film van haar hand: 'Om de wereld in 50 concerten'. Deze documentaire is een mooie afspiegeling van haar omvangrijke oeuvre waarin doorzettingsvermogen en de kracht van muziek centraal staan.

Door: Eline van Beek

Tijdens IDFA 2013 werd Heddy Honigmann onderscheiden met de Living Legend Award.

"Ik wil altijd maken” zegt Heddy Honigmann (1951). Al tijdens haar eerste jaren op de filmschool in Rome verruilt ze de schoolbanken voor het echte werk: samen met een studiegenoot maakt ze in de Negev woestijn in Israël haar eerste documentaire L'Israeli dei Beduini (1979). Hier leert ze om lichtmetingen te doen en het diafragma in te stellen. “We verzetten de camera net zo lang, totdat we precies het beeld kregen dat we wilden. We namen echt de tijd om te kijken”. Tijdens deze leerzame periode wordt de basis gelegd voor haar verdere carrière als regisseur.

De werkelijkheid

Naast documentaires maakt ze in haar beginjaren ook verschillende speelfilms. Ze benadrukt dat de scheidslijn tussen deze twee genres erg dun is. “Het casten van personages is zowel bij speelfilms als bij documentaires belangrijk. Ik ben altijd op zoek naar mensen die goed kunnen spreken en wil ze helpen om hun verhaal te vertellen." Dat deze werkwijze de werkelijkheid zou beïnvloeden, is een veel gehoorde kritiek. Zo interviewt ze in Dame la mano (2003) een danslerares terwijl zij zittend op de grond oefeningen doet. "Ik wilde geen interview terwijl we aan een tafel zaten. Door de bewegelijkheid kwam ze juist op verhalen", stelt Honigmann.

Bekijk het interview uit Dame la mano:

Overleven

De van oorsprong Peruaanse regisseur koestert een liefde voor Latijns-Amerika. De Latino’s beheersen volgens Honigmann de kunst van het vertellen, waar ze in haar films gretig gebruik van maakt. De documentaires Metaal en melancholie (1993) en veertien jaar later El Olvido, spelen zich beide af in Lima. De vaak schrijnende herinneringen van de personen in deze films, illustreren de politieke situatie en geschiedenis van Peru. Toch is het niet haar bedoeling om medelijden te wekken. Honigmann wil in haar werk juist de menselijke overlevingskracht op de voorgrond zetten. “Hoe moeilijk de omstandigheden ook zijn, de personages maken het beste van het leven.”

Muziek

Muziek is een ander belangrijk thema in haar werk en speelt volgens de maakster ook een belangrijke rol bij overleven. “Ik kan me geen leven zonder muziek voorstellen. Ik sta op met muziek en eindig de dag ook zo.” Haar documentaire Het ondergronds orkest (1997), over straatmuzikanten in de metrohallen van Parijs, toont het plezier dat muziek brengt; zowel bij de musici als bij de toeschouwer. In Crazy, die in 1999 een Gouden Kalf won voor beste lange documentaire, vertellen VN-militairen hoe muziek hun helpt om oorlogstrauma’s te verwerken. “Muziek houdt mensen op de been”, gelooft Honigmann.

In haar nieuwste film, Om de wereld in 50 concerten, waarin het Concertgebouworkest wordt gevolgd tijdens zijn wereldtournee, komen zowel doorzettingsvermogen als muziek samen. “Het is bijzonder om te zien hoe het ze lukt om goed te blijven spelen ondanks de vermoeidheid. Muzikanten zijn ware atleten. Ze vinden steeds weer de energie om door te gaan.”

Documentairetips van Heddy Honigmann

Honigmann laat zich graag inspireren door werk van collega makers. Ze kiest voor NPO Doc vier documentaires die indruk op haar maakten en legt uit waarom.

The Gaea Girls
Documentaire van Kim Longinotto over vrouwelijke Japanse worstelaars.
“Kim Longinotto is van Japanse afkomst en weet hierdoor een heel goed beeld van een normaalgesproken afgesloten wereld neer te zetten. Ze kan heel dichtbij komen en weet zo zelfs de wreedste momenten in beeld te brengen. Ik bewonder de intimiteit die ze in de film weet te creëren en het respect waarmee ze haar personages benadert.”

Dodengang van John Appel
Documentaire van John Appel over de laatste Belgische overlevenden van de landgraven oorlog.
“Een fragmentarische film met herinneringen van een generatie die gaat verdwijnen. De film is traag, volgt als het ware de personages die door het leven sloffen. Dit tempo in combinatie met de flarden van herinneringen maakt het een fantastische film.”

50 Cent en De rekening van Catelijne
Documentaires van Ester Gould en Sarah Sybling over een bijstandsmoeder uit Amsterdam Noord met vijf kinderen.
“Twee films over armoede waarbij clichés met allure zijn ontweken. Geovanni is een leuk, slim jochie, je wordt bijna verliefd op hem. Cathalijne, de moeder van Geovanni, is een echte strijdster. Ze wil zo graag een gewoon leven leiden. Ik vind het knap dat de personages geen medelijden oproepen.”

Levensberichten (Deel 3)
Documentaire van Cherry Duyns over over de oncologische afdeling van het Academisch Ziekenhuis van de Vrije Universiteit in Amsterdam.
“Deze serie heeft een enorme indruk op me gemaakt. De manier waarop Duyns de dood benadert: geen medelijden maar medeleven. De serie kijkt naar de dood. Soms kan de dood niet overwinnen en moet je voor haar buigen. Dat is goed in beeld gebracht.”

Meer van Heddy Honigmann