De waarheid komt niet altijd boven water. Maar in sommige gevallen wel. Het verwerkingsproces kan voor de slachtoffers vaak dan pas beginnen. Sommigen kunnen nooit loslaten wat hen is overkomen en zijn de rest van hun leven bezig om de waarheid te openbaren aan de rest van de wereld. Bekijk het tiplijstje hieronder.

De villamoord (seizoen 1)

Negen mannen beramen in 1998 een grote inbraak in een Arnhemse villa, waarbij de vrouw des huizes in haar slaapkamer wordt doodgeschoten. Een vriendin van haar raakt licht gewond en wordt voor dood achtergelaten. De negen mannen worden enkele maanden later in de kraag gevat en verdwijnen vervolgens vijf tot twaalf jaar achter de tralies.

Dat is samengevat de roofmoord, die in de volksmond De Arnhemse Villamoord is gaan heten. Maar is het werkelijk zo gegaan? Zijn deze mannen wel schuldig? En zo niet, wat kan er dan wel gebeurd zijn?

Regie: Joost van Wijk

Ik heb het niet gedaan

Wat doe je als je jarenlang onschuldig vastzit voor daden die je niet hebt gepleegd? Romano van der Dussen beleefde deze nachtmerrie. In 2003 belandde hij in een Spaanse cel voor het verkrachten en aanranden van drie vrouwen in één nacht.

Filmmaker Elena Lindemans volgt Romano twee jaar lang na zijn vrijlating. Samen met hem pluist ze zijn horrorscenario uit. Waarom werd hij als dader aangewezen? Was er sprake van gerechtelijke dwaling? En is Romano wel echt onschuldig?

Regie: Elena Lindemans

In de ban van de bom

Frits Veerman bracht in de jaren zeventig de atoomspionage bij Urenco naar buiten, werd ontslagen en vecht al veertig jaar voor rehabilitatie.

De documentaire ‘In de ban van de bom’ stemt tot nadenken over de basis van onze democratische rechtsstaat en de verhouding tussen overheid en burger. Het is vooral een moedig en beklemmend portret van een eenling die zijn machtige meerderen ter verantwoording probeert te roepen.

Regie: Frans Bromet

De zaak Tuitjenhorn

In 2013 wijkt huisarts Nico Tromp af van de protocollen om een stervende kankerpatiënt palliatief te sederen. Als zijn co-assistente hier melding van maakt, beschuldigen de inspectie en het Openbaar Ministerie hem – zonder wederhoor – van moord. Korte tijd later maakt hij een einde aan zijn leven. De film De zaak Tuitjenhorn volgt Tromps weduwe in haar strijd tegen de staat.

Hoe verandert de zelfmoord van de geliefde echtgenoot en vader de koers van haar gezin? Wat doet het met je als verlies na verlies zich aandient en niemand zijn fouten wil erkennen?

Regie: Sarah Vos

Defending Brother No2

Vier jaar lang volgt de film de Nederlandse advocaten Michiel Pestman en Victor Koppe in hun pogingen het voormalige Rode Khmer-kopstuk, Nuon Chea, te verdedigen in een speciaal opgericht tribunaal in Cambodja.

Chea is de tweede man, naast de inmiddels overleden Pol Pot, die zal terechtstaan voor de misdaden tegen de menselijkheid, gepleegd tijdens het regime van Rode Khmer in jaren 70. Het blijkt geen makkelijke opgave: het door de VN gesteunde tribunaal gaat gebukt onder ongeoorloofde overheidsbemoeienis en corruptie. Hoe doen de advocaten dit zonder zichzelf te verloochenen?

Regie: Jorien van Nes

Prison for Profit

De Mangaung-gevangenis wordt geëxploiteerd door een privaat beveiligingsbedrijf en belooft de beste faciliteiten. De praktijk blijkt anders. Via gelekte bewakingsvideo’s en getuigenissen van bewakers en voormalige gevangenen kwamen verhalen naar buiten over buitensporig geweld, verwaarlozing en onvoorstelbare martelpraktijken. 

Welke negatieve gevolgen kan dit hebben voor de samenleving? Een privaat bedrijf is gebaat bij winst, en dus zoveel mogelijk gevangenen. Aan criminelen die het rechte pad kiezen verdienen ze niets.

Regie: Ilse en Femke van Velzen

Fatum (Room 216)

Een hooggeplaatste kolonel wordt op een zondagmiddag gevraagd te helpen met het onderzoek naar de vermissing, verkrachting en moord op twee vrouwen. De man staat niet onder arrest en de toon is vriendelijk; heeft hij misschien iets gehoord of gezien? Drie vaste camera's in de verhoorkamer blijven registreren terwijl het interview onverwachte wendingen neemt.

Gecombineerd met beelden van 'schuldige omgevingen' en voortgestuwd door de violiste en cellist die Fatum (Noodlot) repeteren, wordt de kijker als een voyeur steeds dieper het verhaal in getrokken, tot het onvermijdelijke plaatsvindt.

Regie: Ramon Gieling

Deal met de dood

Deal met de Dood is het langverwachte vervolg op Code Rood: de Doodstraf. In 2014 leert Nederland de destijds 30-jarige Clinton Young kennen, die in de dodencel van Texas wacht op zijn executie. Hij is veroordeeld voor een dubbele moord en wacht al 16 jaar in de dodencel in Texas op zijn executie. Maar heeft hij het wel gedaan? In Deal met de Dood wordt zijn zaak ontrafeld en staat er maar één vraag centraal: kan hij het eigenlijk wel gedaan hebben?

Regie: Jessica Villerius

India's Daughter

'India's Daughter' gaat over de jonge Indiase Jyoti Singh. Nadat zij met haar vriend naar 'Life of Pi' was geweest, werd ze in de bus terug slachtoffer van een gruwelijke groepsverkrachting. In India ontketenden zich grote protesten. 

In India's Daughter wordt het verhaal van Jyoti verteld door haar ouders, vrienden, omstanders en de dader. Naast een reconstructie van de misdaad, vertellen Jyoti's naasten wat voor meisje Jyoti was en hoe zij werkte voor haar diploma als dokter.

Regisseur: Leslee Udwin

De jacht op de match

Moet elke burger zijn DNA afstaan? Een onderzoek naar de ethische en privacydilemma's aan de hand van de Utrechtse serieverkrachterzaak. Deze zaak zorgt vanaf midden jaren negentig voor veel onrust en ondanks een langdurig en grootschalig politieonderzoek blijft hij bijna twintig jaar onopgelost. Tot er in 2014 als uit het niets een DNA-match is.

Deze film over DNA-onderzoek ontstond rond een cold case zonder verdachte, maar werd begin 2017 actueel toen de verdachte in de Utrechtse serieverkrachterzaak in hoger beroep werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van zestien jaar. 

Regie: Hans Pool

Surviving Jeffrey Epstein

Let op: alleen op NPO Plus

Deze vierdelige docuserie is een aanklacht tegen de Amerikaanse multimiljonair, Jeffrey Epstein, met een voorkeur voor steeds weer nieuwe en véél te jonge meisjes. Dappere slachtoffers vertellen over wat hen is overkomen. Daarnaast vallen advocaten, psychologen en omstanders hen bij. 

Epstein zou er een soepel draaiende machinerie op na hebben gehouden, met meisjes die eerst werden misbruikt en daarna gevraagd werden om voor 200 euro per hoofd andere meisjes te ronselen. Niet alleen Epstein, maar een hele coterie van bekende kennissen, waarbij altijd weer de naam van de Britse prins Andrew valt, zouden hebben meegeprofiteerd.

Regie: Anne Sundberg & Ricki Stern

Judgement in Hungary

Beklemmend en onthutsend verslag van het proces tegen vier Hongaarse rechts-extremisten, die terechtstaan voor een serie brute aanslagen waarbij zes Roma werden vermoord. Te midden van klungelende politieagenten, brutale verdachten en een slechtgehumeurde rechter blijven de Roma hopen op een rechtvaardige afloop van het langslepende en chaotische proces.

Regie: Eszter Hajdú

Kijk ook de beste true crime documentaires: