Project X

Project X

NPO Doc nodigt tien veelbelovende, jonge makers uit om een documentaire van tien minuten te maken over de tien geboden van het documentaire maken. De makers gaan te rade bij de tien documentairemakers, die in 2000 op verzoek van de IKON meewerkten aan de documentairereeks 'De 10 geboden'.

Ieder jonge maker heeft een film gekozen uit de documentairereeks De 10 geboden, die de IKON in 2000 uitzond. De serie De 10 geboden werd destijds door 10 verschillende regisseurs gemaakt. Al deze regisseurs hebben zo hun eigen regels en geboden wat betreft het maken van documentaires. In de serie Project X gaan jonge makers aan de haal met deze geboden en regels. Ze buigen ze om, rekken ze op of zetten ze op hun kop. Kortom: ze doen alles wat god verboden heeft.

Deze week: documentairegebod 10

Het tiende en laatste gebod ‘Gij zult niet begeren’ zette filmmaker Jos de Putter tot de film Noch zijn ezel. Froukje van Wengerden nam deze en andere films van de Putter als uitgangspunt. Omdat De Putter geen documentaire geboden hanteert, liet zij zich inspireren door zijn originele thema’s begeerte en vergankelijkheid. Door enkel handen te filmen vertelt zij een universeel verhaal over het verlangen naar aanraking gedurende een mensenleven. Handen staan zowel symbool voor liefhebben als voor destructie.

Uitzending: donderdag 6 augustus rond 22.00 uur

De 10 documentairegeboden

Documentairegebod 1

Cassandra Offenberg en Anne Lotte Mos, studenten aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, lieten zich inspireren door het documentaire-gebod van Vuk Janic. Hij maakte voor De 10 geboden het drieluik Brieven aan God. Daarin onderzocht hij hoe de houding van ouders tegenover het gebod ‘Ik, de Heer, ben uw God’, wordt bepaald door het lot van hun kinderen. Zijn documentaire-gebod is om vooral op zoek te gaan naar het persoonlijke. In hun film Elke dag anders laten Offenberg en Mos zich juist leiden door het toeval. Dat brengt hen in Scheveningen, waar ze een goddelijke ervaring meemaken.

Uitzending: donderdag 4 juni rond 22.00 uur

Documentairegebod 2

In haar 10 geboden film Het rijk der schimmen probeert regisseur Fiona Tan duidelijk te maken waarom voor haar het gebod ‘Gij zult u geen gesneden beelden maken’ onmogelijk is om na te leven. Aan Filmacademiestudente Nina van Oort vertelde Tan dat ze zich zelf niet aan regels houdt. In haar film In naam van Puck laat Van Oort zien dat restricties in het maakproces voor haar juist heel belangrijk zijn.

Documentairegebod 3

Marthe Naber-Heuer liet zich inspireren door het documentairegebod van Karin Junger, die in 2000 de 10 geboden film God Is My Co-Pilot regisseerde rond Gebod Drie: Gij zult de naam van God niet verkeerd gebruiken. Het documentairegebod van Junger luidt: 'Streef niet naar technische perfectie en gepolijste esthetiek'. In haar korte film Schelden voor je helden trekt Naber-Heuer zich niets aan van dit gebod. Ze laat Ajaxfans aan het woord over hun oplopende emoties rond de wedstrijden van hun club.

Documentairegebod 4

Regisseur Paul Cohen maakte de film Een staat van zijn naar aanleiding van het gebod Gedenk de Sabbat. Hij vindt het belangrijk om tijdens het filmen de controle te laten gaan, omdat dat je de ruimte geeft om te zien wat er gebeurt. In hun film Doorgedraaid, over drie jonge vrouwen die gebukt gaan onder een allesoverheersende prestatiedruk, laten Klaartje Til en Jochem Gunster niets aan het toeval over. Hun hele film is van voor tot achter gescript. Til en Gunster studeren beiden aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht.

Documentairegebod 5

Guido Hendrikx tart een belangrijke documentaireregel van Niek Koppen, regisseur van Eert uw vader en uw moeder. Koppen vindt dat je om een goede documentaire te kunnen maken vertrouwen moet opbouwen met je hoofdpersoon. Hierdoor geïnspireerd, besluit Hendrikx wildvreemden te gaan filmen, zonder hen enige tekst en uitleg te geven.

Documentairegebod 6

Voor regisseur John Appel was het gebod ‘Gij zult niet doden’ de eerste inspiratie voor zijn film Het beloofde land, over mensen die onopgemerkt zijn gestorven. Tegen Filmacademiestudenten Marina Meijer en Paul de Ruijter zei hij: ‘Ik ben een realist, en daarom raak ik nooit teleurgesteld.’ Zijn documentaire-gebod is: Gij zult niet romantiseren. Meijer en De Ruijter gaan hier tegenin omdat romantiseren niet alleen bij het film maken hoort, maar ook bij het leven, ook al eindigt het vaak in teleurstelling. Voor hun film Voor altijd richtten zij hun camera op liefdesstellen die zich op hun bruiloft voor in de eeuwigheid laten vastleggen als romantisch hoogtepunt in hun leven.

Documentairegebod 7

Filmacademie studente Ava Meijer probeerde tevergeefs in contact te komen met regisseur Fatima Jebli Ouazzani, die de 10 geboden film Het was weer zondig maakte naar aanleiding van het zevende gebod ‘Gij zult niet echtbreken’. Uit een interview met Ouazzani destilleerde Meijer dat voor Ouazzani het documentaire-gebod geldt dat je pas een film kunt maken over je verleden als je er klaar voor bent. Meijer maakte vervolgens zelf de korte Project X film 4Ever. Daarin gaat ze samen met haar beste vriendin van vroeger terug naar de tijd dat zij pubers waren en onafscheidelijk met elkaar verbonden.

Documentairegebod 8

Het gebod ‘Gij zult niet stelen’ zette regisseur Heddy Honigmann aan tot de film Privé. Daarin gaat ze op zoek naar de ‘zwarte kant’ van mensen. Ze probeert niet alleen de ‘zwarte kant’ van anderen op het spoor te komen, maar ook die van haarzelf. Van Honigmann mogen documentairemakers geen ‘mmm’ antwoorden tijdens een interview. Daarmee heeft ze Isabel Lamberti aangezet om na te denken over de aanwezigheid van de maker in haar film Voor de deur.

Documentairegebod 9

Mea de Jong koos De onzichtbare werkelijkheid van Pieter Fleury. Daarin staat Gebod Negen centraal: 'Gij zult geen valse getuigenis spreken'. Fleury vindt dat een documentairemaker net als een journalist de ethische verantwoordelijkheid heeft om zo objectief mogelijk te werk te gaan. De Jong is het niet eens met dit gebod en daagt Fleury uit door delen van zijn film te hermonteren.

Documentairegebod 10

Het tiende en laatste gebod ‘Gij zult niet begeren’ zette filmmaker Jos de Putter tot de film Noch zijn ezel. Froukje van Wengerden nam deze film als uitgangspunt. Omdat De Putter geen documentaire geboden hanteert, liet zij zich inspireren door zijn originele thema’s begeerte en vergankelijkheid. Door enkel handen te filmen vertelt zij een universeel verhaal over het verlangen naar aanraking gedurende een mensenleven. Handen staan zowel symbool voor liefhebben als voor destructie.
Uitzending: donderdag 6 augustus rond 22.00 uur

Marthe Naber-Heuer studeerde vorig jaar af aan de HKU, Guido Hendrikx en Mea de Jong deden afgelopen zomer eindexamen aan de Filmacademie. Alle drie trekken ze veel aandacht met hun werk.

Voor de zeven afleveringen van Project X, die nog volgen in het voorjaar van 2015 zijn filmstudenten van de HKU en de Filmacademie gevraagd.

De overige uitzendingen van documentairereeks ‘De 10 geboden’ worden vanaf 29 november uitgezonden op NPO Doc.