DocLab

, Esther Aerts

Naast honderden films biedt IDFA het experimentele programma DocLab aan. In Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond kun je meer dan dertig interactieve documentaires bekijken en deelnemen aan interactieve experimenten. 2Doc ging sfeer proeven en dook in de virtuele realiteit.

Humanoid Cookbook

Met het thema 'Humanoid Cookbook' is de expositie dit jaar ingericht als een restaurant. DocLab-curator Casper Sonnen vertelt: ‘De dinertafel dient in deze expo als metafoor voor een podium van kunstinstallaties. De meeste kunst heeft een duidelijke vorm om te consumeren: een film kijken we in een bioscoop en voor beeldende kunst bezoek je een museum.’ Volgens de curator is er voor het ervaren van virtuele kunst geen duidelijke vorm, en daarom experimenteert DocLab dit jaar met de metafoor van de dinertafel. Casper: ‘De eettafel is hierbij het podium waar je iets dat je nog niet kent, gaat uitproberen.’

Een andere blik op de islam

'Zikr – A Sufi Revival'

Iedereen heeft wel eens ervaren hoe een goede film ervoor kan zorgen dat je je in een andere wereld waant. De installatie ‘Zikr – A Sufi Revival’ maakt dit gevoel nog intenser. Deze virtual reality-ervaring kwam tot stand in Tunesië en de Verenigde Staten, en neemt je mee in de wereld van het soefisme, een spirituele tak van de islam. Volgens de kunstenaars bestaat het begrijpen van het soefisme vooral uit het zelf ervaren van deze religie, door middel van rituelen, dans en muziek. Ik besluit me over te geven aan deze ervaring en ga, samen met drie andere deelnemers, mee op deze interactieve reis.

De reis begint met het opzetten van een virtual reality-bril en een koptelefoon. In beide handen krijg ik twee controllers gedrukt. Ik blijk samen met de andere deelnemers een groot virtueel springtouw vast te houden dat ik zelf kan bewegen. Een persoon in het midden van de ruimte vertelt me over de soefi-cultuur. Van het ene op het andere moment sta ik in een woonkamer, waar op de bank een groep muzikanten vol passie zingt en musiceert. De controller in mijn hand is veranderd in een soort castagnette, die ik onwennig meebeweeg op de muziek. ‘Zikr – A Sufi Revival’ is een feest voor het oog en oor. De wereld waar je in stapt, voelt ontzettend geloofwaardig aan. Daarnaast werpt het een nieuwe, genuanceerde blik op de islam.

Makers: Gabo Arora, John Fitzgerald en Matthew Niederhauser

Persoonlijk parfum

'Algorithmic Perfumery'

Wat als iedereen zijn eigen persoonlijke parfum zou kunnen samenstellen? Filmmaker Frederik Duerinck vertelt enthousiast hoe hij onderzoek deed, en nog steeds doet, naar de toekomst van geur. Hij ontdekte dat een hele selecte groep bepaalt welke soorten parfum er op de markt zijn en besloot te onderzoeken of hij met kunstmatige intelligentie zijn eigen geur kon ontwerpen. ‘Parfumeurs zelf wilden niet meewerken, omdat die hun brood al zagen verdwijnen’, vertelt de kunstenaar. Duerinck nam uiteindelijk het bedrijf Cherubic Ventures in de arm, die toekomst in het project van de kunstenaar ziet en hem naar eigen zeggen met meer dan een half miljoen euro heeft ondersteund.

‘Algorithmic Perfumery’ bestaat uit een installatie die op basis van algoritme jouw persoonlijke geur ontwikkelt. Duerinck werkte hierbij samen met een psycholoog, die een (vrij uitgebreide) vragenlijst heeft ontwikkeld. Ook IDFA-bezoekers die de installatie gebruiken spelen een rol: ‘Als bezoeker draag je bij aan de ontwikkeling van het steeds doorlopende onderzoek om het systeem te verbeteren’, vertelt Duerinck.

Nadat ik een kwartier lang vragen heb beantwoord als ‘Ben je meer een leider of een volger?’, ‘Wat is je hoogst afgeronde opleiding’ en in hoeverre mij geuren als fruitig, hout of citrus aanspreken, krijg ik een code. De cijfers voer ik in op een klein toetsenbordje dat verbonden is met een klassiek ogende installatie, die herinneringen oproept aan het scheikundelokaal. Een klein flesje rijdt langzaam over een smalle lopende band en krijgt af en toe een paar druppels uit een soort drankdispensers die naast elkaar hangen. Als ik voorzichtig in het flesje ruik, is het eerste wat mijn neus binnendringt de geur van alcohol. Verder ruik ik een zachte, bloemige lucht. Mijn eerste persoonlijke parfum is een feit. Het blijft natuurlijk de vraag in hoeverre dit parfum écht bij mij past en of mijn voorkeur afhankelijk is van de antwoorden op de vragenlijst. Het enthousiasme van Duerinck bij zijn project werkt in ieder geval aanstekelijk.

Makers: Frederik Duerinck en Mark Meeuwenoord

Bezoek DocLab

DocLab bezoek je tot en met zondag 25 november en vind je in Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond. Openingstijden: 9.00 tot 23.00u.