From Caligari to Hitler

, Rüdiger Suchsland, Duitsland, 2014

In de Weimarrepubliek (1918-1933) maakt het jonge medium film revolutionaire ontwikkelingen door. De Duitse cinema bloeit op. Totdat Hitler aan de macht komt.

★★★★☆

Door Micha Peters

De Weimarrepubliek is een roerige periode in de Duitse geschiedenis. Aan de ene kant is er ongekende artistieke vrijheid en creativiteit, aan de ander kant heerst er hyperinflatie en zijn er politieke rellen.

Het zijn ook de hoogtijdagen van de Duitse cinema. In Berlijn wordt rond 1920 de expressionistische film geboren. Acteurs spelen groots en meeslepend en decors zijn surrealistisch. Centraal staan volksverhalen, legendes en mythen. Halverwege de jaren twintig verdrijft de nieuwe zakelijkheid het expressionisme. Zonder opsmuk gefilmde acteurs behandelen thema’s als seksualiteit en persoonlijke schandalen.

Das Cabinet des Dr. Caligari (Robert Wiene, 1920) is een van de eerste Duitse expressionistische films. De film gaat over de uitgerangeerde Doctor Caligari, zijn trouwe slaapwandelaar Cesare en hun relatie met enkele moorden in het bergdorp Holstenwall. Het onderbewuste speelt hierbij een grote rol.

Het is dit onderbewuste in het Duitse expressionisme dat volgens regisseur Rüdiger op een bepaalde manier de opkomst van het totalitarisme voorvoelt. Onredelijke en gewelddadige gedachtes kondigen de komst van het nazisme aan. De nieuwe zakelijkheid toont juist het een einde van een periode van Duitse onschuld. Met de machtsovername in 1933 van Hitler wordt daar definitief mee afgerekend.

From Caligari to Hitler is college over de vroege geschiedenis van de Duitse film. Een voice over begeleidt een enorme collage van zwart-witfragmenten uit beroemde Duitse films, zoals Metropolis, Menschen am Sonntag en Der Blaue Engel. Af en toe komen historici en filmkenners het een en ander toelichten en uitleggen. Zo ontstaat een langdurige roes van verdieping en duiding, die uiteindelijk ruw wordt verstoord door een enge dictator met een kleine snor.

Vertoningen van ' From Caligari to Hitler' tijdens IDFA 2014
wo 19-11 18:45 uur Tuschinski 5
vr 21-11 22:30 uur Tuschinski 3
zo 23-11 14:30 uur Tuschinski 5
wo 26-11 11:45 uur EYE Cinema 1
zo 30-11 16:00 uur Tuschinski 3