The Unknown Known

The Unknown Known

Dingen die je denkt te weten waarvan achteraf blijkt dat je ze tóch niet wist. Zo definieert voormalig Amerikaans minister van defensie Donald Rumsfeld zijn term 'The Unknown Known', waaraan de nieuwste documentaire van Errol Morris zijn naam ontleent. De visueel prachtige film geeft weinig nieuwe feiten over de war on terror en de invasie van Irak, maar biedt wel een uniek inzicht in het brein van de man achter het agressieve Amerikaanse buitenlandbeleid na 2001.

★★★★☆

Door Floris Koch
Eerder zette regisseur Errol Morris in zijn met een Oscar bekroonde film The Fog of War al voormalig minister van defensie Robert McNamara – vaak bestempeld als de architect van de Vietnam oorlog – voor zijn interrotron: Een door Morris gepatenteerd apparaat waarmee de spreker tegelijk zowel de camera als de interviewer kan aankijken. Nu is het de beurt aan Donald Rumsfeld, minister van defensie tijdens het presidentschap van George W. Bush.

Rumsfeld deed drie dingen in zijn leven vrijwillig, zegt hij: bij de marine gaan, werken bij het Amerikaanse congres en trouwen met zijn vrouw. Overigens niet omdat zij zijn droomvrouw was, maar omdat hij zeker wist niet met een ander te willen trouwen. Dit rationele statement is tekenend voor zijn berekenende aard: ‘I’m cool and measured’, aldus Rumsfeld zelf.

Zijn grootste angst is een gebrek aan informatie en overzicht. Wat doe je als je denkt te weten wat de vijand gaat doen en dan tóch iets anders doet? Wat doe je als blijkt dat Saddam Hoessein in het geheim zijn massavernietigingswapens heeft vernietigd? Of dat hij ze zelfs überhaupt nooit heeft gehad…

Met zijn jeugdige, zelfverzekerde en hooghartige uitstraling wist Rumsfeld de media tijdens de Irak oorlog al goed te bespelen. Ook in The Unknown Known wordt hij niet van zijn stuk gebracht. Van gewetenswroeging zoals bij McNamara in The Fog of War is bij Rumsfeld geen sprake. Het feit dat Obama nadien vrijwel niks heeft veranderd aan zijn beleid bevestigt zijn gelijk, stelt hij.

The Unknown Known toont een bijzonder persoonlijk perspectief op de war on terror, de Irak-oorlog en het Amerikaanse buitenlandbeleid. De film neemt de tienduizenden memo’s van Rumsfeld, die als sneeuwvlokken door het Witte Huis dwarrelden, als visuele en inhoudelijke leidraad. Dit levert niet alleen mooie beelden op, ook word je ondergedompeld in de wereld van de Amerikaanse politiek. Toch krijg je als kijker het gevoel dat Rumsfeld de film misschien gebruikt om zijn handelen in een beter licht te plaatsen. Je moet uitkijken dat je na de film dingen denkt te weten die achteraf toch anders blijken te zijn.

Meer politiek