The Missing Picture

The Missing Picture

Als de Cambodjaanse filmmaker Rithy Pan dertien jaar is, komt de Rode Khmer aan de macht in zijn land. Binnen een paar uur worden hij en zijn familie, net als alle inwoners van de hoofdstad Phnom Penh, uit de stad gedeporteerd en te werk gesteld op het platteland. In 'The Missing Picture' probeert Panh de nooit vastgelegde gebeurtenissen uit zijn jeugd te verbeelden.

★★★★★

Door Marlijn Klerk
Panh heeft al meerdere films over de recente geschiedenis van Cambodja op zijn naam staan. De meest bekende is zijn prijswinnende film over S-21, de beruchte Rode Khmer-gevangenis waar talloze mensen werden gemarteld. Nu presenteert hij op IDFA zijn nieuwe film The Missing Picture. Hij zoekt hierin zijn eigen kindertijd, of zoals hij het zelf zo mooi zegt: zijn kindertijd zoekt hèm.

De inname van Phnom Penh verstoort zijn jeugd op de meest ruwe manier. Panh, zijn familie en alle andere inwoners van de stad zijn vanaf dat moment 'de vijand'. De evacuatie van de stad staat niet op film. Het zijn ontbrekende scènes in een verhaal, dat een gruwelijke afloop zal hebben. Eén voor één zullen Panh’s familieleden tussen 1975 en 1979 bezwijken aan honger, ziekte en uitputting.

Foto's of filmbeelden hiervan bestaan niet. Er zijn alleen beelden van taferelen die voor het regime van de Rode Khmer spreken, zoals energieke arbeiders die opgewekt hun werk uitvoeren. In The Missing Picture laat Panh daarom kleipoppetjes zijn herinneringen verbeelden. Bijvoorbeeld die aan zijn vader, die liever stierf dan insecten en ander ongedierte te eten om te overleven. Of aan een moeder die door haar negenjarige zoon verraden werd, omdat ze brood had gestolen.

Panh overleeft de Rode Khmer. En hij leeft om erover te vertellen. Dat doet hij in The Missing Picture op magistrale wijze. Terloops probeert Panh te verklaren waar Pol Pot en zijn kameraden hun gedachtegoed op baseren. En hoe het kwam dat zovelen hen volgden. Maar Panh verbeeld ook zijn herinneringen aan het Cambodja vóór de opkomst van de Rode Khmer: een zeldzaamheid in documentaires, omdat die vaak gaan over de jaren vanaf 1975.

Na verloop van tijd vergeet je dat je naar kleipoppetjes zit te kijken. Het indringende commentaar van Panh pakt je vast en laat je niet meer los. Ook het sound design voor de film is fenomenaal. De stadsgeluiden, de muziek en propagandateksten brengen de missende beelden uit de geschiedenis van Cambodja tot leven.