Jan Willem de Bok, EO, 2011

De Vier Muren van Dina

EO

Jan Willem de Bok, EO, 2011

De Vier Muren van Dina

EO

Donderdag 10 februari wordt in de documentairerubriek Holland Doc op Nederland 2 voor het eerst een film uitgezonden die is gemaakt door de EO. Het gaat om 'De Vier Muren van Dina', een documentaire die zich afspeelt in het nu uiterst onrustige Egypte. Holland Doc 24 sprak met de maker, Jan Willem den Bok.

Door Hansje van de Beek

De Vier muren van Dina focust zich op het  leven van de Egyptische Dina el Gohary, dat zich binnen vier muren afspeelt. Dina’s vader, Maher el Gohary, is een afvallige moslim die zich tot het christendom heeft bekeerd. Ze verbergen zich in een flat in Caïro voor radicale moslims die hen zouden willen vermoorden. Dina's leven wordt beheerst door angst en verveling. De enige persoon die ze ooit ziet is haar vader met wie ze dag en nacht leeft.

Jan Willem den Bok was in 2009 in Egypte voor een programma over christenen in de islamitische wereld. Nadat hij klaar was met de opnames had hij nog een dag over en ging hij, getipt door een Egyptische gids, langs bij Maher el Gohary. Dit was het begin van een avontuur vol spanning en verveling. De eerste ontmoeting vond in het geheim plaats in de straten van Caïro. Hierna nodigde Gohary Den Bok uit bij hem thuis. Op een moment wordt er bij het appartement aangeklopt. “Toen was ik echt bang, ik was zelfs zo stom om de camera uit te doen. Dan denk je vijf tellen, wat moet ik nu doen? Dan doe je die camera toch maar weer aan.” Die dag maakte Den Bok ook voor het eerst kennis met Dina. “Zij viel mij meteen op met haar tedere en zachte stem.”

Den Bok ging hierna nog twee keer terug naar Dina en haar vader. Hij koos er bewust voor in de documentaire de nadruk te leggen op de dochter. “Omdat het perspectief van een kind in zo’n situatie het interessantst leek en omdat sommige delen van het verhaal van Maher el Gohary niet te verifiëren waren.” Het was maar de vraag of de gevaren waar hij het over had ook daadwerkelijk bestonden. Dus ook daarom is er gekozen de wereld van het meisje te laten zien. “Want zo’n meisje kan niet anders dan de wereld om haar heen voor lief nemen.”

De drie reizen die Jan Willen den Bok naar Egypte maakte relateert hij aan de drie gevaren die Dina dagelijks ervaart. Zijn eerste reis, en dus het eerste deel van de film, stond in het teken van  fundamentalistische moslims. Tijdens zijn tweede reis ervoer hij de problemen met de autoriteiten. Zo mocht hij niet naar binnen bij een rechtbank. De derde reis, het laatste deel van de film, ging vooral over de rol van de vader. Dina moest, naast alle andere problemen, ook nog omgaan met het vreemde, misschien wel paranoïde gedrag van haar vader.   

Tijdens zijn derde reis naar Egypte verbleef Jan Willem den Bok zelf een week in het appartement van Dina en haar vader. “Dat was heel raar en soms was je er helemaal klaar mee, dan wilde je naar buiten. Soms dacht ik: zoek het toch uit meneer Gohary! In tegenstelling tot de eerste reis was Den Bok bij zijn laatste reis veel minder bang. “Soms dacht ik: meneer Gohary, je stelt je aan.”

De vraag is hoe de crisis in Egypte de situatie van Dina en haar vader zal beïnvloeden. “Tot nu toe heeft president Mubarak de positie van de koptische gemeenschap nooit aangepakt en heeft hij de boel altijd alleen maar een beetje gesust.” Volgens Den Bok lijkt het er nu op dat moslims en kopten zij aan zij protesteren tegen de regering. “De moslims en kopten die ik heb gesproken zijn heel erg patriottisch. De meesten willen wel bekennen dat ze eerst Egyptenaar zijn en dan pas moslim of christen. Toch is er zo veel wantrouwen tussen de twee religieuze groepen ontstaan dat ik denk dat als er geen echte vertegenwoordiging van het volk zal komen - maar bijvoorbeeld een islamitische regering - de spanningen alleen maar zullen toenemen.” De persoonlijke situatie van Dina en haar vader ligt nog anders, aangezien zij geen kopten zijn (geboren christenen) maar bekeerde christenen. Dat is een belangrijk verschil aangezien kopten nog wel geaccepteerd worden door moslims in Egypte, maar een afvallige moslim die zich heeft bekeerd tot het christendom niet. Het is dus maar de vraag of de huidige crisis in Egypte daar iets aan zal veranderen.

Uitzending

do 10 feb - ned 2 - 23.00 uur