Marijke Jongbloed, IKON, 1996

Fatal Reaction

IKON

Marijke Jongbloed, IKON, 1996

Fatal Reaction

IKON

Waarom stranden zoveel (hoogopgeleide) vrouwen in hun zoektocht naar een gelijkwaardige partner? Dat was de hamvraag die Marijke Jongbloed zich in de periode 1996-2000 stelde tijdens haar persoonlijke Odyssee langs vier wereldsteden. Dit leverde vier documentaires op. Naar aanleiding van de Zomergasten-aflevering met Saskia Noort zijn deze documentaires tot 1 september 2014 te bekijken.

Onderzoekers van Harvard en Yale joegen Amerikaanse singles de stuipen op het lijf toen ze publiceerden dat hoogopgeleide vrouwen vanaf vijfendertig jaar minder dan vijf procent kans hadden om te trouwen. Als ze veertig zijn, hebben ze meer kans om gedood te worden dan de prins op het witte paard te ontmoeten. Hoewel het onderzoek achteraf ondeugdelijk bleek, resulteerde het in een bloeiende handel in doe-het-zelf-boeken, contactclubs en stoomcursussen om aan de man te komen.

Marijke Jongbloed zocht op satirische, realistische en komische wijze een antwoord op de vraag waarom zoveel hoogopgeleide carrièrevrouwen single blijven. Een mondiaal fenomeen, bekeken vanuit New York, Singapore, Bombay en Moskou. Fatal Reaction werpt een blik op de al dan niet veranderde relatie tussen mannen en vrouwen in de jaren negentig en toont portretten die de dilemma’s blootleggen die een rol spelen in het leven van deze vrouwen.

Fatal Reaction: New York (1996)

De 45-jarige Laura Slutsky is een succesvol casting-director in Manhattan (New York). Haar humor houdt haar op de been maar haar uitspraken, onder meer bij haar psychiater, zijn pijnlijk eerlijk. Haar dagelijkse confrontaties met mannen leveren een controversieel beeld op.

Marijke Jongbloed volgt een aantal seminars zoals ‘Getting to I DO’ en ‘Steal the man you want from the arms of another woman’. Mochten de vrouwen onverhoopt niet het gewenste resultaat bereiken, dan kunnen ze altijd nog een man kopen op de vrijgezellen-veiling waar Slutsky veilingmeester is, en dus de eerste keus heeft.

Saskia Noort koos een fragment uit deze documentaire, die helaas is komen te vervallen in de recente uitzending van Zomergasten.

Fatal Reaction: Singapore (1996)

In Singapore is maarliefst veertig procent van de hoger opgeleide vrouwen daar is alleenstaand, een percentage dat ook de overheid grote zorgen baart. Daarom is er van regeringswege een professioneel relatiebemiddelingsbureau opgezet en worden er bijvoorbeeld gesubsidieerde cruises georganiseerd waar alleenstaanden elkaar kunnen ontmoeten. Ondanks deze efficiënte maatregelen blijkt dat de verlangens van Singaporese mannen en vrouwen behoorlijk uiteenlopen. De meeste mannen willen een echtgenote die zich aan de traditionele taken van moeder en huisvrouw wijdt en niet aan het maken van carrière.

Fatal Reaction: Bombay (1997)

Westerse soaps, commercials en Hollywoodfilms staan bol van het soort passie waarvoor binnen het traditionele, vaak gearrangeerde Indiase huwelijk geen plaats is. Daarnaast is de enorme productie van sentimentele Indiase ‘Bollywood-films’ een teken dat Indiërs hunkeren naar liefde, passie en seks. Maar tegelijkertijd blijven ze trouw aan de zekerheden die de oude normen en waarden bieden.

Jongbloed bekijkt in Bombay de woelige strijd tussen de seksen vanuit beide partijen. Zo volgt ze de gescheiden Indiase danseres en actrice Malikka Sarabhai, die een rolmodel voor veel vrouwen in India is geworden. Ze praat met Sanjeev, een Don Juan die in het weekend vrouwen verovert, drinkt en met geld smijt, maar wel een traditionele vrouw wil trouwen, die ‘schattig en niet te bijdehand’ moet zijn. En ze kijkt hoe twee huwelijksmakelaars traditionele Indiase huwelijken arrangeren.

Fatal Reaction: Moskou (2000)

In het verleden droegen machtige Russische staatsorganen de maatschappelijke ideologie uit. Ondanks 70 jaar staatspropaganda, die onder andere de gelijkheid van de seksen propageerde, is in Fatal Reaction - Moskou te zien hoe oppervlakkig deze ideologie heeft postgevat. In het ideologische vacuüm is iedereen met herstructurering van ideeën en opvattingen bezig. Verward klampt men zich vast aan extreme stereotiepen betreffende mannen- en vrouwenrollen.

In de film maakt Marijke Jongbloed gebruik van scènes uit Het Huwelijk van Gogol (1842). Deze klassieker biedt een historisch perspectief op de man-vrouw relatie en schetst tevens een komisch beeld van de koppelaarster, een belangrijk maatschappelijk fenomeen. Ook neemt Jongbloed een kijkje achter de schermen van een Russisch circus van nu, waar Tatjana Filatova haar wereldberoemde beren temt tot een waardig symbool voor de Russische man.