3Doc:

Nao 't Zuuje

BNNVARA

3Doc:

Nao 't Zuuje

BNNVARA

Een documentaire over de verbinding en verbroedering, die laat zien wat carnaval, in Limburg ook wel Vastelaovend genoemd, nou écht betekent.

Stefan Kruszel

In de documentaire ’Nao ’t Zuuje’ gaan deuren open die tot nu toe altijd gesloten bleven en stapt de kijker letterlijk in de schoenen van Lex Uiting. Hij ontmoet tijdens het grote volksfeest vijf typisch Venlose personages met een eigen verhaal en brengt zo in beeld waar het echt over gaat. Van oudere generaties die lange tradities in stand houden, tot de nieuwe jonge garde die in die tradities stapt en ook nieuwe tradities creëert.

Regie: Rob Hodselmans

Lees hier ons interview met Lex Uiting

Recensie

„De vastelaovend prachtig in beeld gebracht”

Lex Uiting bij De Wereld Draait Door over Nao 't Zuuje

Videoclip van het liedje 'Nao 't Zuuje'

Carnaval of vastelaovend

'Vastenavond' van kunstenaar Pieter van der Heyden

'Vastenavond' van kunstenaar Pieter van der Heyden

Carnaval, of in Limburg vastelaovend, zijn in de katholieke traditie de drie dagen voorafgaand aan Aswoensdag, het begin van de vastentijd. Tijdens deze drie dagen mag het volk zich in vermomming nog even helemaal laten gaan, waarna een periode van 40 vastendagen aanbreekt waarin slechts ruimte is voor matiging en bezinning.

Datum
De datum waarop carnaval gevierd wordt hangt samen met de datum waarop Pasen valt. Dit moest volgens het concilie van Nicea gevierd worden op de zondag na de eerste volle maan in de lente. Veertig vastendagen eerder (zondagen tellen niet mee als vastendagen) is Aswoensdag, de dag volgend op de drie dagen van carnaval. Pasen kan op zijn vroegst op 22 maart vallen en op zijn laatst op 25 april. Als gevolg daarvan begint de vroegst mogelijke carnaval op 1 februari; de laatst mogelijke datum is 9 maart.

Herkomst
De naam Carnaval komt waarschijnlijk van het Italiaanse carne levare, het wegnemen van vlees. Carnaval was het laatste moment dat men zich tegoed kon doen aan vlees en 'luxe' etenswaren voordat men gedurende de vastenperiode moest volstaan met uitsluitend het broodnodige. Op carnavalsdinsdag, ook wel Vette dinsdag of vastenavond genoemd, werd al het eten dat nog in voorraad was opgegeten omdat het anders zou bederven. Al in de 10e eeuw na Christus werd een afgeleide van de naam carnaval al gebruikt. 

Een bepaalde vorm van carnaval zoals dit nu nog gevierd wordt in veel katholieke gebieden is een van oorsprong heidens ritueel dat pas tijdens de middeleeuwen gekerstend werd. Het gaat traditioneel om een omkeringsritueel waarbij de burgers voor enkele dagen de macht overnemen van de autoriteiten en waarbij de geldende gedragsnormen voor even niet gelden. In het carnaval zoals dit vandaag de dag in de katholieke delen van Nederland gevierd wordt bestaat deze traditie nog steeds. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in de sleuteloverdracht waarbij de burgemeester de sleutel tot de stad, en daarmee symbolisch de heerschappij, overdraagt aan de carnavalsprins. 

Het gevecht tussen carnaval en vastentijd van Pieter Bruegel de Oude

Het gevecht tussen carnaval en vastentijd van Pieter Bruegel de Oude

Rijnlandse- versus Bourgondische carnaval
Binnen Nederland bestaan er soms grote verschillen tussen de manieren waarop in bepaalde steden of regio's carnaval gevierd wordt. Grofweg zou men kunnen zeggen dat er in Limburg en het oostelijke deel van Noord-Brabant carnaval gevierd wordt in de traditie van het Rijnlandse carnaval. In het westelijke deel van Noord-Babant viert men Bourgondisch carnaval.

Het Rijnlandse carnaval heeft zijn oorsprong in het gebied dat nu bekend staat als de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, met de stad Keulen als belangrijkste centrum. Deze vorm van carnaval kenmerkt zich door heel veel kleur en uitbundige verkleedpartijen. De kleuren rood-geel-groen zijn de universele kleuren van dit carnaval.

Het Bourgondische carnaval vindt haar oorsprong in de tijd van de Bourgondische Nederlanden tijdens de late middeleeuwen. Deze vorm van carnaval kenmerkt zich door grote eetfestijnen en het dragen van oude kleren, zoals de boerenkiel, met diverse attributen.