Het geheugen van Auschwitz

Het geheugen van Auschwitz

EO

Om Auschwitz te bewaren voor komende generaties wordt er een team van jonge conservatoren naar het concentratiekamp gestuurd. Maar dit wordt veel emotioneler dan de conservatoren van te voren hadden verwacht.

Hoe conserveer je menselijk haar, moet je dat überhaupt doen; of hoe kun je persoonlijke documenten van voormalige ingezetenen behouden voor de toekomst? Het zijn voorwerpen die 75 jaar na de Shoa nog steeds opduiken en bewaard moeten blijven om zo de herinnering levend houden.

De grote vraag, waar zowel de regisseur als de conservatoren mee worstelen, is of je Auschwitz überhaupt moet bewaren. Is het niet beter om deze gruwelijke plek te laten verdwijnen in de tijd?

Regie: Manfred van Eijk

Helmut Boeijen over 'Het geheugen van Auschwitz'

Sommige gebouwen staan op het punt van instorten. In zekere zin is dat goed: ze hadden er nooit mogen zijn en werden ook niet voor de eeuwigheid gebouwd. Toch moet Auschwitz-Birkenau, daar zijn alle betrokkenen het wel over eens, koste wat het kost behouden blijven. Om de vreselijke boodschap van de Holocaust door te geven en de authentieke plaatsen en spullen daarvan te kunnen laten zien.

In Het geheugen van Auschwitz (50 min.) documenteert Manfred van Eijk de herstelwerkzaamheden in het voormalige vernietigingskamp, zoals de conservering van enkele stenen barakken. Waarbij er geen klusje kan worden uitgevoerd, zónder dat dit indringende beelden of emoties oproept. Zeker als er een vrouw op bezoek komt die het kamp overleefde. Intussen moet ook het prikkeldraad, dat maar een beperkte levensduur blijkt te hebben, weer eens worden vervangen en ligt er nog een blik Zyklon B dat moet worden geconserveerd.

Een buitengewoon indringende aanblik biedt ook de verzameling kinderschoenen die vanuit het kamp bewaard is gebleven. In die schoentjes werd van alles aangetroffen: sokken, krantenknipsels en zelfs een wiskundeproefwerk. In één ervan, laat een conservator zien, staat een handtekening. ‘Je kunt hier lezen dat hij van Eva Mahler was. Uit andere informatie die we vonden, weten we dat ze op haar achtste naar Auschwitz werd gebracht.’

Van Eijk legt het herstelwerk en de bijbehorende verhalen en herinneringen sereen vast en doorsnijdt die met tekeningen en teksten die eveneens bewaard zijn gebleven. Het resultaat is een stemmige film, die de noodzaak om te blijven herinneren nog maar eens onderstreept. ‘Wat heeft mij gemotiveerd om in leven te blijven?’, zegt een vrouw die de tragedie doorstond. ‘Dat ik het de wereld wilde vertellen. De wereld moet de waarheid weten.’

Lees de rest van de 2Doc Weekly van 26 januari 2020 hier. Wil je elke zondag documentairetips ontvangen? Abonneer je hier op onze nieuwsbrief.