Dinsdag 4 februari, 22:25u op NPO 2

Ganz: How I Lost My Beetle

NTR

Josef Ganz had één droom: een lichte, wendbare auto ontwerpen die iedereen kon betalen. Een Duitse versie van de T-Ford. In 1932 verraste de Joodse ingenieur Duitsland met de verwezenlijking van zijn droom toen hij zo'n auto maakte. Zijn meikever.

Adolf Hitler, die in 1933 aan de macht kwam, deelde deze droom. Maar in Hitlers Duitsland was er geen plek voor een Joodse uitvinder als Ganz. Dus kwam hij samen met Porsche met de Volkskwagen Kever. Ganz: How I Lost My Beetle vertelt het verhaal van de man wiens ontwerpen en ideeën leidden tot deze allesveranderende auto, maar die uiteindelijk alles kwijtraakte.

In deze documentaire vertelt Ganz zijn verhaal en dat van zijn kindje en gaat journalist Paul Schilperoord samen met een achterneef van Ganz, Lorenz Schmid, op zoek naar Ganz' eerste modellen van de meikever in de hoop deze te kunnen restaureren. Ondertussen spreken ze ook met nabestaanden van deze ingenieuze uitvinder. Dit alles vormt samen wat de Volkskrant 'een uitstekende mix van Ganz’ persoonlijke geschiedenis en die van Hitler-Duitsland' noemt.

Regie: Suzanne Raes

In gesprek met de makers

In de media

Helmut Boeijen over 'Ganz: How I Lost My Beetle'

‘Kun je je herinneren, kleine kever, hoeveel kilometer we samen hebben gereisd?’, vraagt Josef Ganz aan de creatie die hem zo ruw is afgenomen. ‘Toen jij de weg opging, werd mijn naam gewist.’ Intussen zien we archiefbeelden van marcherende Nazi’s, die hun Führer eer bewijzen. Zij zullen zijn idee voor een Volkswagen, een auto voor Jan Modaal, omarmen en er een wereldwijd succes van maken. Ganz, de geniale ontwerper van de voorloper van die auto, de zogenaamde Meikever, staat tegen die tijd allang buitenspel. Hij wordt ruim vóór het begin van de Tweede Wereldoorlog rücksichtslos kalt gestellt.

In Ganz: How I Lost my Beetle (85 min.) geeft Suzanne Raes een stem aan de vergeten auto-ontwerper. Op basis van een boek van de Nederlandse journalist Paul Schilperoord schreef ze een zeer persoonlijke voice-over, waarin Josef Ganz zijn eigen levensverhaal doet. De Duitse acteur Joachim Król heeft die tekst ingesproken en fungeert daarmee als verteller voor deze historische documentaire, waarin de man, zijn droom én de ontwikkeling van een auto voor het gewone volk worden geportretteerd. Een zeer geslaagde keuze.

Suzanne Raes versnijdt het meeslepende relaas van de verteller met de pogingen van Ganz-kenner Schilperoord en Josefs achterneef Lorenz om een exemplaar van z’n oorspronkelijke auto te bemachtigen en aan de praat te krijgen. Verder introduceert ze Maja, de nicht van Ganz. Bij haar geboorte ontving zij een brief van hem, die ze sinds jaar en dag bij zich draagt. Was die verre oom Joe, die zijn laatste levensjaren als balling in Australië zou slijten, een gigantische fantast of toch de ‘absente vader’ en ‘anonieme verwekker’ van de Kever? ‘Als alles was gelopen zoals het had moeten lopen’, constateert Maja gelaten, ‘dan hadden we nu in een slot in Oostenrijk gezeten.’

Die tragiek, van een geniale ontwerper – en zijn nazaten die wellicht net zo schathemelrijk hadden kunnen worden als de familie Porsche – is in Ganz: How I Lost my Beetle met compassie en gevoel voor drama, hoewel misschien een beetje lang, opgetekend. Een man die ruim een halve eeuw dood is krijgt zo een tweede leven en de erkenning die hem al zo lang toekomt.

Lees de rest van de 2Doc Weekly van 2 februari 2020 hier. Wil je elke zondag documentairetips ontvangen? Abonneer je hier op onze nieuwsbrief.