2Doc:

The Trial of Ratko Mladic

VPRO

Mladic is door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag aangeklaagd voor de ergste wreedheden in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. The Trial of Ratko Mladic volgt zowel de verdediging als de aanklagers tijdens het grootste strafproces sinds het Neurenberg-tribunaal.

Herhaling: maandag 13 juli 2020, 22.10u, NPO 2

Op 22 november 2017 wordt de Bosnisch-Servische legergeneraal Ratko Mladic schuldig bevonden aan genocide en misdaden tegen de menselijkheid en tot levenslang veroordeeld. Mladic was in de jaren negentig van de vorige eeuw één van de beruchtste hoofdrolspelers in de Bosnische oorlog. Zijn naam was synoniem aan de moord op meer dan 7000 moslimmannen en -jongens in Srebrenica in 1995.

'The Trial of Ratko Mladic' volgt het proces tegen Mladic van 2012 tot de uitspraak in 2017. Met de volledige toegang die de filmmakers kregen tot zowel de aanklagers en getuigen van destijds als de verdedigers, Mladic’ familie en zijn aanhangers in Bosnië, wordt een zwarte bladzijde in de Europese geschiedenis gereconstrueerd.

Regie: Henry Singer en Rob Miller

DocTalks: in gesprek met Rob Miller en Henry Singer

In deze aflevering van DocTalks spreekt Chris Kijne met Rob Miller en Henry Singer, regisseurs van de documentaire 'The Trial of Ratko Mladic'. Hij gaat met hen in gesprek over hoe ze het vertrouwen wonnen van hun personages en waarom ze ervoor kozen de rechtszaak van beide kanten te volgen.

Helmut Boeijen over deze film

In de 2Doc Weekly (neem een gratis abonnement!) bespreekt filmkenner Helmut Boeijen iedere zondag documentaires die je direct kunt zien. Over deze 'indringende' film: 'Het is een film die de oorlog in zijn historische context plaatst, geen gemakkelijke tweedeling maakt tussen daders en slachtoffers en toch laat zien dat de waarheid, hoe betwist of ongemakkelijk ook, uiteindelijk altijd moet prevaleren.'

Lees de hele bespreking door hieronder op 'OPEN' te klikken.

De filmbeelden tonen een niet te bevatten waarheid. ‘Nermin, kom hier. Ik ben hier!’, schreeuwt Ramo Osmanovic met zijn handen rond z’n mond naar zijn zoon, die zich buiten beeld in de bossen heeft verstopt. ‘Het is hier veilig. Bij de Serviërs. Kom allemaal hierheen.’ Als ze zich overgeven, zo is Ramo verzekerd, zullen de Serviërs hen sparen. Zijn weduwe kan het afschrikwekkende tafereel bijna twintig jaar later nog altijd nauwelijks aanzien.

Saliha Osmanovic is door het Internationaal Strafhof in Den Haag opgeroepen als getuige. Ze legt een verklaring af tegen de voormalige Servische legerleider Ratko Mladic, die het Bosnische dorp Srebrenica in 1995 zou hebben laten zuiveren van moslims en duizenden moslimmannen en –jongens de dood zou hebben ingejaagd. Waaronder Saliha’s echtgenoot Ramo en hun twee zoons, die hij ongewild met zich mee heeft genomen in het (massa)graf.

In de indringende documentaire The Trial of Ratko Mladic wordt het proces gevolgd tegen de man die door veel van zijn landgenoten nog steeds wordt beschouwd als een patriottische held, terwijl de rest van de wereld een oorlogsmisdadiger in hem ziet. De filmmakers Henry Singer en Rob Miller hebben vijf jaar gefilmd bij het Joegoslavië-tribunaal en kregen daarbij toegang tot zowel de aanklagers en slachtoffers van de verdachte als zijn verdediging en familie.

Mladic zelf zwijgt in alle toonaarden, in de rechtszaal en in deze film. Zijn gedrag in archiefmateriaal van de oorlog spreekt echter boekdelen. Hoe hij zijn opponenten intimideert of als een onvervalste oorlogshitser haattaal uitslaat (‘Eindelijk is de tijd gekomen om wraak te nemen op de moslims in deze regio’). Maar ook: hoe hij de leiding neemt bij het regelen van vervoer voor een groep mensen, weg van het strijdgewoel. ‘Wees niet bang en blijf kalm. Laat de vrouwen en kinderen eerst gaan.’

Tenminste, dat laatste beeld willen zijn advocaten over het voetlicht brengen: een rechtschapen man die simpelweg voor zijn land en volk opkomt. Mladic’ belangenbehartigers ontkennen niet dat daarbij doden zijn gevallen, maar stellen dat de generaal zelf daarvoor niet verantwoordelijk was. De aanklagers zetten daar een uitputtende hoeveelheid bewijsmateriaal en schokkende persoonlijke getuigenissen van nabestaanden tegenover.

De gruwelen van de oorlog worden tastbaar in een hartverscheurende scène met een vrouw uit één van de moslimdorpen die tijdens de Joegoslavische burgeroorlog volledig zijn weggevaagd. Na ruim twintig jaar moet Elvira Karagic haar vader identificeren. Zijn lichaam is aangetroffen in een massagraf bij Tomasica, dat tijdens de rechtszaak is ontdekt. Elvira heeft in totaal 32 familieleden verloren, vertelt ze. En nu ziet ze, bij het stoffelijk overschot van haar vader, eindelijk de kogelgaten in diens kleding.

The Trial Against Ratko Mladic verbindt ontwikkelingen tijdens de rechtszaak zo op een logische manier met de onderliggende gebeurtenissen en maakt bovendien een zeer afgewogen indruk. Het is een film die de oorlog in zijn historische context plaatst, geen gemakkelijke tweedeling maakt tussen daders en slachtoffers en toch laat zien dat de waarheid, hoe betwist of ongemakkelijk ook, uiteindelijk altijd moet prevaleren.

Bekijk ook

Inlichtingendiensten hebben de verovering van de moslimenclave Srebrenica door Bosnisch-Servische troepen en de daarop volgende massamoord op duizenden moslims niet kunnen voorkomen. Dit is de conclusie uit het vuistdikke rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD).

In deze film laten de makers een ander geluid horen. Op 16 december 2015 werd bekend dat minister Hennis-Plasschaert van Defensie naar aanleiding van de documentaire opdracht heeft gegeven aan het NIOD om het onderzoek naar de gebeurtenissen rondom de val van de enclave te heropenen.

De redactie van Argos stuitte op documenten die een nieuw licht op de zaak werpen en reisde samen met Joris Voorhoeve, minister van Defensie ten tijde van de val, terug naar Srebrenica. Zijn eerste bezoek aan de voormalige enclave sinds de massamoord.