2Doc

The Unknown Known

VPRO

2Doc

The Unknown Known

VPRO

Documentaire van Errol Morris over Donald Rumsfeld, die als minister van defensie onder George W. Bush mede verantwoordelijk was voor de oorlog tegen Irak. Regisseur Morris neemt geen traditioneel interview af, maar vraagt Rumsfeld om zijn 'sneeuwvlokjes' op te voeren en toe te lichten: het enorme archief aan memo's die hij schreef in zijn ruim vijftig jaar overspannende carrière, in het Congres, het Witte huis, het Pentagon en als zakenman. Die memo's geven een inzicht in de geschiedenis - niet zoals het daadwerkelijk gebeurde, maar zoals Rumsfeld wil dat we het zien.

De macht van het woord

Taal is een machtig wapen. Noem een militaire missie een ‘politietrainingsmissie’ en het leger wordt opeens civiel. Door een invasie te betitelen als ‘Blijvende Vrijheid’ verandert oorlog in vrede. En als we slachtoffers van een bombardement collateral damage noemen, klinkt het niet alsof het om mensen gaat.

Donald Rumsfeld, voormalig minister van defensie van Amerika, was zich als geen ander bewust van het effect van zijn woorden tijdens de vele persbijeenkomsten na 9/11 en het begin van de War on Terror. De VPRO vertoont de fascinerende documentaire The Unknown Known (2013) van de vermaarde Amerikaanse documentairemaker Errol Morris (van onder andere het Oscarwinnende The Fog of War, over een eerdere minister van Defensie: Robert McNamara).

In The Unknown Known goochelt Rumsfeld met definities en uitspraken. Naar eigen zeggen was hij erg bezig met het denken over ‘wat woorden betekenen, wat mensen denken dat ze betekenen en welke het beste gebruikt kunnen worden in het voordeel van de Verenigde Staten’. En zo worden bijvoorbeeld martelingen van gevangenen ‘agressieve behandeling’.