NCRV Dokument

Als het kan dan moet het

NCRV

Wat bezielt Nederlanders die gaan schaatsen over één nacht ijs? Radio en tv waarschuwen dat het ijs levensgevaarlijk is, maar de ware schaatser laat zich niet weerhouden. Maagdelijk ijs is onweerstaanbaar.

Filmmaker Leendert Pot is zo’n schaatser: “Ik heb zelf dat virus ook en ben één van die waaghalzen. Ik moet meteen het ijs op. Als schaatser/filmmaker ben ik één van de eerste pioniers, dus met de camera. Schaatsend terwijl ik film en filmend terwijl ik schaats, zolang er ijs ligt.”

De documentaire Als het kan, dan moet het is compleet op de schaats gedraaid. Opgenomen gedurende twaalf (!) jaar, geeft de documentaire een wonderschoon beeld van Nederland in de winter en laat de kijker meebeleven wat het schaatsvirus teweegbrengt.

Een schaatser verwoordt het zo: “Nederland is een waterland. We hebben de hele dag last van water, regen van boven, water van beneden, zompigheid, modderigheid, blubber. Ons hele leven is één grote strijd tegen de blubber en de nattigheid. En opeens is alles hard geworden, en kan je triomfantelijk op dat harde water gaan staan, en ben je dus een soort overwinnaar van de eindeloze nattigheid. En daarom zijn al die Hollanders zo verschrikkelijk vrolijk als het vriest; omdat ze dan op die blubber en die nattigheid kunnen gaan staan, en dan zijn ze kampioen!”

Waarom het schaatsen zo mooi is, valt in de documentaire te zien: de natuur, de stilte, de weidsheid en het licht van het Nederlandse landschap.  Voorbijkomende schaatsers verwoorden hun passie. De één noemt het geluid het belangrijkste, zeker als er sneeuw ligt. De volgende vindt de verrassing spannend: “Opeens is alles anders.” Sommigen bewieroken de beweging: de perfecte, elegante eenvoud, je van links naar rechts laten vallen, als in een trance en dan maar voortgaan, snel en helemaal op eigen kracht. Voor anderen raakt deze euforie aan verliefdheid en opgetogen vreugde.

NCRV Dokument Als het kan, dan moet het is spannend, betoverend, ontroerend en grappig. De documentaire maakt het oer-Hollandse schaatsen voelbaar voor iedereen.

Regisseur: Leendert Pot