Kitty Green, Australië, 2013

Ukraine is not a brothel

VPRO

Mooie, jonge vrouwen voeren halfnaakt actie tegen mannelijke overheersing. Door met bloementooi op het hoofd kerkklokken te luiden, of met geschminkte 'verwondingen' te protesteren tegen huiselijk geweld. Krijsend en onder grote belangstelling van media en publiek laten ze zich afvoeren door de politie. Wie zijn de vrouwen van Femen? Debutante Kitty Green levert met 'Ukraine is not a brothel' een fascinerend en onthullend portret af van de Oekraïense actiegroep.

Kitty Green, Australië, VPRO, 2013,

Recensie

Kitty Green, Australië, VPRO, 2013

★★★★☆

Door Anya Boelhouwer:

Zoals Femen-lid Inna het zegt: niemand neemt vrouwen serieus, maar iedereen wil ze bekijken als ze sexy en (half)naakt zijn. Daarom gooien de dames van Femen hun lichaam in de strijd om hun boodschap over te brengen. De actievoerders zijn dan ook allemaal jong, mooi en afgetraind slank. Behalve de forse Alexandra, die in een string en met gele pruik de straat op gaat als 'sekssymbool', om mensen te shockeren.

De groep zet zich af tegen prostituering en onderdrukking van vrouwen in de Oekraïne en over de hele wereld. Ze hebben overal fans, en ze krijgen van alle kanten geld toegespeeld. De meeste donaties zijn afkomstig van mannen, maar die hebben dan statistisch gezien ook het meeste te besteden zegt Anna, die een leidende rol speelt in de organisatie.

Al snel rijst de vraag of de vrouwen van Femen wel echte feministen zijn. Zijn ze dapper, of vooral dol op de aandacht en status die de groep hen biedt? Hun reis naar Turkije werd gesponsord door een (mannelijke) Turkse lingeriedealer. En een van de meiden werkt als stripper in een nachtclub: haar enige kans om in de Oekraïene in haar eigen onderhoud te voorzien, zegt ze zelf.
 

Maar de grootste onthulling is die van het brein achter Femen, Victor Svyatsky. Inderdaad: een man, en eentje die stevig de touwtjes in handen heeft als we deze documentaire moeten geloven. Svyatsky geeft in de film zelfs toe dat ook hij slaaf is van het patriarchale systeem: zijn invloed op de vrouwen van Femen is dezelfde als waar ze tegen protesteren. Zijn schaapachtige poging dit recht te praten maakt zacht gezegd weinig indruk.

Kitty Green bracht 14 maanden door bij de vrouwen. Ze filmt tijdens protesten, maar ook in hun eigen omgeving. Onder de douche, op de bank, of ziek in bed. Hun eerlijkheid en openheid is soms treffend. Ze strijden voor meer kansen en rechten voor vrouwen in hun eigen land en daarbuiten. Maar om dat te bereiken laten ze een man verzinnen én hen vertellen wat ze moeten doen.

Daarbij belanden ze soms in levensgevaarlijke situaties, zoals in Wit-Rusland waar ze na een protestactie bedreigd werden door de politie. Wat bezielt deze meisjes? Misschien zijn ze echt moedig, en strijden ze blind voor hun idealen. Inna's vader weet het niet: 'Als je kind geen benen had, zou je er dan nog steeds van houden? Ons kind heeft geen hersens. Wat kun je doen?'